به گزارش پایگاه خبری کیان آنلاین به قلم هانیه سادات احمدی، بازار ارز و طلا در روزهای پایانی آبانماه با تحولات متفاوتی روبهرو شده است؛ در شرایطی که قیمت طلا و سکه تحت تأثیر افت بهای اونس جهانی عقبنشینی کرده، دلار همچنان در محدودههای قیمتی بالا نوسان میکند و نگرانیها درباره آینده بازار ارز ادامه دارد.
این وضعیت بار دیگر یک پرسش مهم را پیش روی خانوارها قرار داده است: آیا کاهش قیمت داراییهای سرمایهای میتواند به کاهش هزینههای زندگی و بهبود قدرت خرید مردم منجر شود؟
طلا در مسیر اصلاح؛ دلار همچنان پرریسک
بررسی تحولات بازار در آخرین روزهای آبان نشان میدهد که مسیر حرکت دلار و طلا کاملاً همسو نبوده است. دلار در معاملات پایانی هفته گذشته پس از نوسان در محدوده ۲۷۰ هزار تومان، بخشی از افزایش قیمت خود را از دست داد و در محدوده ۲۶۹ هزار تومان به کار خود پایان داد. با این حال، گزارشهای روز شنبه ۳۰ آبان از ادامه نوسانات و اختلاف نرخهای اعلامی در بازار حکایت دارد.
در سوی دیگر، بازار طلا و سکه تحت تأثیر کاهش قیمت جهانی این فلز گرانبها قرار گرفت. افت اونس جهانی به محدوده ۳۵۰۰ تا ۳۶۰۰ دلار، فشار کاهشی قابل توجهی بر بازار داخلی وارد کرد. در نتیجه، طلای ۱۸ عیار به محدوده میانی کانال ۲۳ میلیون تومان عقب نشست و سکه امامی نیز کاهش قیمت را تجربه کرد.
این اتفاق نشان میدهد که قیمت طلا در بازار داخلی تنها به نرخ دلار وابسته نیست و متغیرهایی مانند قیمت جهانی اونس، انتظارات تورمی، میزان تقاضا و حباب سکه نیز در تعیین قیمت نهایی نقش دارند.
چرا کاهش قیمت طلا به معنای ارزانی زندگی نیست؟
نکته مهم در تحلیل وضعیت کنونی بازار، تفاوت میان کاهش قیمت داراییها و کاهش هزینههای مصرفی خانوارهاست. ارزان شدن طلا و سکه ممکن است برای خریداران این داراییها خبر مثبتی باشد، اما لزوماً به معنای کاهش قیمت کالاهای اساسی، خدمات، مسکن و هزینههای روزمره نیست.
بسیاری از کالاهای مصرفی و تولیدی با نرخ ارز، هزینه واردات مواد اولیه، دستمزد، حملونقل و هزینههای تأمین مالی ارتباط دارند. بنابراین حتی اگر دلار در بازار آزاد چند روز متوالی کاهش قیمت داشته باشد، اثر آن بر قیمت نهایی کالاها معمولاً با تأخیر ظاهر میشود.
از سوی دیگر، تولیدکنندگان و واردکنندگان برای تصمیمگیری درباره قیمت محصولات خود، صرفاً به نرخ لحظهای دلار توجه نمیکنند؛ بلکه هزینه جایگزینی مواد اولیه، نرخ ارز مورد انتظار و میزان اطمینان از ثبات بازار را نیز در نظر میگیرند.
به همین دلیل ممکن است قیمت دلار کاهش پیدا کند، اما قیمت کالاهایی که پیشتر با نرخهای بالاتر تأمین شدهاند، همچنان در سطح قبلی باقی بماند.
قدرت خرید؛ حلقه مفقوده کاهش قیمتها
برای خانوارها، مهمتر از کاهش قیمت دلار و طلا، میزان توانایی خرید کالاها و خدمات ضروری است. اگر درآمد خانوار متناسب با تورم افزایش نیابد، حتی کاهش مقطعی قیمت برخی داراییها نیز نمیتواند فشار اقتصادی را به شکل محسوسی کاهش دهد.
در واقع، کاهش قیمت طلا بیشتر بر ارزش دارایی افرادی تأثیر میگذارد که در این بازار سرمایهگذاری کردهاند؛ در حالی که بخش بزرگی از جامعه، دغدغه اصلی خود را در تأمین هزینه مسکن، خوراک، درمان، آموزش و حملونقل میبیند.
از این منظر، کاهش قیمتها زمانی به نفع عموم مردم تمام میشود که به یک روند پایدار تبدیل شود و اثر آن در بازار کالا و خدمات نیز قابل مشاهده باشد.
ثبات اقتصادی؛ فراتر از افت مقطعی قیمتها
کارشناسان اقتصادی برای ارزیابی آینده بازار، علاوه بر تحولات اونس جهانی، به سیاستهای ارزی بانک مرکزی، وضعیت عرضه و تقاضای ارز، درآمدهای ارزی کشور، تحولات سیاسی و انتظارات تورمی توجه میکنند.
در صورتی که کاهش نرخ ارز ناشی از بهبود واقعی عرضه ارز، مدیریت انتظارات و افزایش اعتماد فعالان اقتصادی باشد، میتوان به پایداری نسبی آن امیدوار بود. اما اگر افت قیمتها صرفاً حاصل کاهش موقت تقاضا یا اخبار کوتاهمدت باشد، احتمال بازگشت نوسانات همچنان وجود دارد.
از سوی دیگر، کنترل تورم نیازمند مجموعهای از سیاستهای هماهنگ در حوزه پولی، مالی، تجاری و تولیدی است. صرف کاهش نرخ ارز در بازار آزاد، بدون اصلاح عوامل بنیادی تورم، نمیتواند بهتنهایی قدرت خرید مردم را احیا کند.
بازار ارزانتر یا زندگی ارزانتر؟
آنچه در بازار ارز و طلا مشاهده میشود، بیش از آنکه نشانه قطعی آغاز یک دوره آرامش اقتصادی باشد، بیانگر تغییرات و نوسانات در بازار داراییهاست. عقبنشینی طلا میتواند فرصت تازهای برای خریداران ایجاد کند و ثبات دلار نیز در صورت تداوم، از شدت نااطمینانیها بکاهد؛ اما این تحولات زمانی اهمیت واقعی پیدا میکنند که در زندگی روزمره مردم اثر بگذارند.
در نهایت، معیار موفقیت سیاستهای اقتصادی نباید صرفاً کاهش چند هزار تومانی قیمت دلار یا افت چنددرصدی طلا باشد. شاخص اصلی، کاهش پایدار تورم، ثبات قیمت کالاهای اساسی، افزایش قدرت خرید و بهبود وضعیت معیشتی خانوارهاست.
مردم بیش از آنکه به دنبال دلار ارزانتر و طلای کمقیمتتر باشند، به اقتصادی قابل پیشبینی نیاز دارند؛ اقتصادی که در آن درآمد ماهانه بتواند هزینههای زندگی را پوشش دهد و نگرانی از افزایش مداوم قیمتها، به دغدغه همیشگی خانوادهها تبدیل نشود.