درمان ناباروری و تعیین جنسیت جنین با IVF؛ مراحل، شانس موفقیت و محدودیت‌ها

درمان ناباروری

به گزارش کیان آنلاین، آیا می‌توان هم‌زمان با درمان ناباروری، جنسیت جنین را پیش از بارداری مشخص کرد؟ در بعضی موارد، بله. در روش لقاح آزمایشگاهی یا IVF، تخمک و اسپرم در آزمایشگاه با هم ترکیب می‌شوند. اگر جنین به مرحله مناسب رشد برسد، می‌توان با آزمایش ژنتیکی پیش از لانه‌گزینی یا PGT، بسته به نوع آزمایش و سیاست مرکز درمانی، اطلاعاتی درباره کروموزوم‌های جنسی آن به دست آورد. بااین‌حال، مشخص شدن جنس کروموزومی جنین به معنی وجود جنین قابل‌انتقال با جنس مورد نظر یا تضمین تولد نوزاد نیست. برای تصمیم‌گیری آگاهانه، باید این سه موضوع را جداگانه بررسی کرد: آیا IVF برای درمان ناباروری لازم است؟ آیا آزمایش ژنتیکی برای این پرونده فایده دارد؟ و انتخاب جنسیت چه اثری بر گزینه‌های انتقال و شانس تولد زنده می‌گذارد؟

چه زمانی برای بررسی ناباروری اقدام کنیم؟

اگر بارداری پس از رابطه منظم و بدون پیشگیری رخ ندهد، معمولاً توصیه می‌شود ارزیابی ناباروری برای افراد زیر ۳۵ سال پس از ۱۲ ماه و از ۳۵ سالگی به بعد پس از ۶ ماه آغاز شود. بالای ۴۰ سال، یا در صورت وجود قاعدگی‌های بسیار نامنظم، قطع قاعدگی، سابقه اندومتریوز، آسیب شناخته‌شده لوله‌های رحمی یا مشکل مشخص اسپرم، بهتر است برای ارزیابی منتظر این بازه‌ها نمانید.

بررسی باروری بهتر است برای هر دو نفر هم‌زمان انجام شود. این ارزیابی ممکن است شامل شرح‌حال پزشکی، بررسی تخمک‌گذاری، آزمایش مایع منی، سونوگرافی رحم و تخمدان‌ها و در صورت نیاز، بررسی باز بودن لوله‌های رحمی باشد. آزمایش هورمون ضد مولرین یا AMH نیز می‌تواند در کنار سونوگرافی به پیش‌بینی پاسخ تخمدان به داروهای تحریک کمک کند؛ اما عدد AMH به‌تنهایی کیفیت تخمک یا احتمال بارداری طبیعی و تولد زنده را تعیین نمی‌کند.

آیا IVF اولین گزینه درمان ناباروری است؟

خیر. انتخاب درمان به علت ناباروری، سن فردی که تخمک از او گرفته می‌شود، مدت تلاش برای بارداری و نتایج آزمایش‌ها بستگی دارد. برای مثال، در بعضی اختلالات تخمک‌گذاری، درمان دارویی ممکن است قدم اول باشد. در برخی پرونده‌ها نیز تلقیح داخل رحمی اسپرم یا IUI قابل‌بررسی است. در مقابل، انسداد هر دو لوله رحمی، بعضی مشکلات شدید اسپرم یا ناموفق بودن درمان‌های قبلی می‌تواند IVF را به گزینه مناسب‌تری تبدیل کند.

IVF لزوماً علت زمینه‌ای ناباروری را برطرف نمی‌کند؛ در بسیاری از موارد، مانعی را که جلوی لقاح یا رسیدن جنین به رحم را گرفته دور می‌زند. همچنین، اگر مشکل اصلی در حفره رحم باشد، تشکیل جنین در آزمایشگاه به‌تنهایی آن مشکل را حل نمی‌کند. به همین دلیل، بررسی علت ناباروری حتی زمانی که قصد انجام IVF دارید اهمیت دارد.

How Does IVF Work? | University of Utah Health

مراحل درمان ناباروری با IVF چگونه است؟

۱. تحریک تخمدان و پایش: در یک چرخه طبیعی معمولاً یک تخمک آزاد می‌شود. در IVF، داروهای هورمونی به رشد هم‌زمان چند فولیکول کمک می‌کنند. تیم درمان با سونوگرافی و گاهی آزمایش خون، پاسخ تخمدان را بررسی می‌کند تا زمان مناسب برداشت تخمک را تعیین کند.

۲. برداشت تخمک و لقاح: تخمک‌ها معمولاً با هدایت سونوگرافی و تحت آرام‌بخشی یا بیهوشی کوتاه برداشت می‌شوند. در آزمایشگاه، تخمک و اسپرم در کنار هم قرار می‌گیرند یا در صورت وجود اندیکاسیون، یک اسپرم مستقیماً به داخل تخمک تزریق می‌شود. روش دوم میکرواینجکشن یا ICSI نام دارد و به‌خودی‌خود روشی برای انتخاب جنسیت نیست.

۳. رشد جنین و نمونه‌برداری در صورت نیاز: همه تخمک‌های برداشت‌شده بالغ نیستند، همه تخمک‌های بالغ بارور نمی‌شوند و همه جنین‌ها به مرحله مناسب انتقال یا نمونه‌برداری نمی‌رسند. اگر آزمایش ژنتیکی برنامه‌ریزی شده باشد، معمولاً چند سلول از بخش بیرونی جنین در مرحله بلاستوسیست برداشته می‌شود. جنین اغلب تا آماده شدن نتیجه آزمایش منجمد می‌ماند.

۴. انتقال جنین و پیگیری بارداری: جنین در چرخه تازه یا پس از ذوب، به کمک لوله‌ای باریک وارد رحم می‌شود. در بسیاری از موارد، انتقال یک جنین برای کاهش خطر بارداری چندقلویی ترجیح دارد. آزمایش خون در زمان تعیین‌شده از سوی مرکز نشان می‌دهد آیا بارداری آغاز شده است یا نه. مثبت شدن آزمایش قدم اول است؛ برای بررسی محل و روند بارداری، پیگیری و سونوگرافی لازم است.

تعیین جنسیت جنین با IVF دقیقاً چگونه انجام می‌شود؟

اصطلاح «تعیین جنسیت با IVF» ممکن است این تصور را ایجاد کند که پزشک جنسیت جنین را تغییر می‌دهد. در واقع، IVF جنسیت جنین را تغییر نمی‌دهد. پس از تشکیل جنین، آزمایش ژنتیکی در صورت بررسی و گزارش کروموزوم‌های جنسی می‌تواند الگوهایی مانند XX یا XY را مشخص کند. اگر چند جنین مناسب برای انتقال وجود داشته باشد و مقررات محل درمان و سیاست مرکز اجازه بدهد، ممکن است جنس کروموزومی یکی از معیارهای انتخاب جنین باشد.

در اینجا تفاوت دو آزمایش مهم است. PGT-A برای بررسی کم یا زیاد بودن تعداد کروموزوم‌ها انجام می‌شود و بسته به روش و سیاست آزمایشگاه، ممکن است اطلاعات کروموزوم‌های جنسی را نیز گزارش کند. این آزمایش همه بیماری‌های ژنتیکی را شناسایی نمی‌کند و سود انجام روتین آن برای همه افراد تحت IVF ثابت نشده است. در مقابل، PGT-M برای بررسی یک بیماری تک‌ژنی مشخص طراحی می‌شود. اگر در خانواده بیماری وابسته به کروموزوم X وجود داشته باشد، مشاوره ژنتیک و بررسی مستقیم تغییر ژنتیکی شناخته‌شده، در صورت امکان، از انتخاب جنین صرفاً بر اساس جنس کروموزومی اطلاعات دقیق‌تری درباره خطر همان بیماری می‌دهد.

چه عواملی شانس موفقیت IVF را تعیین می‌کنند؟

سن فرد در زمان برداشت تخمک یکی از عوامل مهم است. تعداد تخمک‌های بالغ، رشد جنین‌ها، علت ناباروری، وضعیت رحم و عملکرد آزمایشگاه نیز در نتیجه نقش دارند. به همین دلیل، یک درصد ثابت برای همه افراد قابل‌استفاده نیست. برای مقایسه آمار مراکز، ابتدا بپرسید «موفقیت» چگونه تعریف شده است: مثبت شدن آزمایش بارداری، بارداری تأییدشده با سونوگرافی یا تولد زنده؟

مخرج آمار نیز به همان اندازه مهم است. «تولد زنده به‌ازای هر انتقال» چرخه‌هایی را که اصلاً به انتقال نرسیده‌اند دربرنمی‌گیرد. در مقابل، «تولد زنده به‌ازای هر چرخه شروع‌شده» یا «شانس تجمعی تولد زنده پس از یک برداشت تخمک، با احتساب انتقال جنین‌های تازه و منجمد حاصل از آن» به پرسش‌های متفاوتی پاسخ می‌دهند. اگر انتخاب جنسیت برایتان مهم است، از پزشک بخواهید جداگانه توضیح دهد محدود کردن انتقال به جنس کروموزومی مورد نظر، با توجه به سن و تعداد احتمالی جنین‌ها، چه اثری بر گزینه‌های شما دارد.

خطرات، هزینه‌ها و ملاحظات اخلاقی

داروهای تحریک تخمدان ممکن است نفخ و ناراحتی شکم ایجاد کنند و در مواردی باعث سندرم تحریک بیش از حد تخمدان شوند. خونریزی یا عفونت پس از برداشت تخمک نادر است، اما امکان دارد. انتقال بیش از یک جنین نیز خطر بارداری چندقلویی را افزایش می‌دهد؛ وضعیتی که با احتمال بیشتر زایمان زودرس و برخی عوارض بارداری همراه است. اگر پس از برداشت تخمک دچار درد شدید شکم، تنگی نفس، خونریزی قابل‌توجه یا کاهش واضح ادرار شدید، فوراً با مرکز درمانی یا اورژانس تماس بگیرید.

جمع‌بندی

IVF برای برخی علت‌های ناباروری گزینه مناسبی است و در صورت انجام آزمایش ژنتیکی مرتبط، ممکن است جنس کروموزومی جنین پیش از انتقال مشخص شود. بااین‌حال، آزمایش ژنتیکی نه برای همه لازم است و نه تولد نوزاد با جنس دلخواه را تضمین می‌کند. اگر اولویت شما درمان ناباروری است، از متخصص بخواهید ابتدا شانس تولد زنده و گزینه‌های درمانی را متناسب با پرونده‌تان توضیح دهد. اگر نگرانی اصلی انتقال یک بیماری ارثی است، مشاوره ژنتیک پیش از شروع چرخه کمک می‌کند آزمایش متناسب با همان بیماری انتخاب شود.

کیان آنلاین
رسانه اقتصادی کیان آنلاین

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *