به گزارش پایگاه خبری کیان آنلاین، نیروگاه‌های خورشیدی انشعابی به یکی از محورهای مهم توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و جذب سرمایه‌های خرد در صنعت برق تبدیل شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که طبق اعلام مدیرکل دفتر برنامه، بودجه و تنظیم مقررات ساتبا، نزدیک به ۴۹ هزار نیروگاه خورشیدی انشعابی در کشور ثبت شده و هم‌زمان توسعه نهادهای تجمیع‌کننده برق سبز، تسهیلات خرد و سامانه‌های ذخیره‌ساز انرژی برای تقویت تولید برق پاک تا پیک تابستان ۱۴۰۶ دنبال می‌شود.
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت نیرو (پاون)، مهدی حسینی، مدیرکل دفتر برنامه، بودجه و تنظیم مقررات سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)، با تأکید بر ضرورت تنوع‌بخشی به مدل‌های توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، توسعه نیروگاه‌های مقیاس کوچک و تسهیل حضور سرمایه‌گذاران خرد را از راهکارهای افزایش ظرفیت تولید برق پاک عنوان کرد.
وی همچنین راه‌اندازی نهادهای تجمیع‌کننده برق سبز را از دیگر ابزارهایی دانست که می‌تواند زمینه حضور مؤثرتر نیروگاه‌های کوچک در بازار برق را فراهم کند.
ظرفیت تجدیدپذیرهای کشور به حدود ۶۲۰۰ مگاوات رسید
حسینی با اشاره به روند توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور اظهار کرد که ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر به بهره‌برداری‌رسیده به حدود ۶ هزار و ۲۰۰ مگاوات رسیده است.
از این میزان، حدود ۵ هزار و ۴۳ مگاوات به نیروگاه‌های خورشیدی متوسط و بزرگ اختصاص دارد.
همچنین حدود ۵۳۸ مگاوات از ظرفیت موجود مربوط به نیروگاه‌های خورشیدی انشعابی است؛ نیروگاه‌هایی که به‌دلیل مقیاس کوچک‌تر و امکان مشارکت مستقیم خانوارها، کسب‌وکارها و سرمایه‌گذاران خرد، جایگاه متفاوتی در توسعه برق خورشیدی دارند.
ثبت نزدیک به ۴۹ هزار نیروگاه خورشیدی انشعابی
مدیرکل دفتر برنامه، بودجه و تنظیم مقررات ساتبا اعلام کرد تعداد نیروگاه‌های خورشیدی انشعابی ثبت‌شده در کشور به نزدیک ۴۹ هزار واحد رسیده است.
به گفته وی، مشارکت مردم و سرمایه‌گذاران خرد یکی از ظرفیت‌های مهم برای ادامه توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در کشور است و فراهم‌سازی بسترهای لازم برای افزایش این مشارکت باید با جدیت بیشتری دنبال شود.
گسترش این مدل می‌تواند امکان ورود سرمایه‌هایی با مقیاس کوچک‌تر را به صنعت برق فراهم کند؛ سرمایه‌هایی که به‌تنهایی توان احداث نیروگاه‌های بزرگ را ندارند اما در قالب پروژه‌های کوچک و پراکنده می‌توانند بخشی از ظرفیت جدید تولید برق را ایجاد کنند.
بیش از ۶ هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر در دست احداث
حسینی در ادامه به وضعیت طرح‌های در حال احداث اشاره کرد و گفت بیش از ۶ هزار مگاوات ظرفیت نیروگاهی تجدیدپذیر اکنون در مرحله احداث قرار دارد.
وی همچنین ظرفیت طرح‌های پیش‌بینی‌شده تا پیک مصرف برق سال ۱۴۰۶ را حدود ۶ هزار و ۷۳ مگاوات اعلام کرد.
به گفته مدیرکل دفتر برنامه، بودجه و تنظیم مقررات ساتبا، تسریع در اجرای این پروژه‌ها می‌تواند به تقویت ظرفیت تولید برق کشور در دوره اوج مصرف کمک کند.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که بخش عمده تولید نیروگاه‌های خورشیدی در ساعات روز انجام می‌شود؛ زمانی که در ماه‌های گرم سال، مصرف برق در بسیاری از بخش‌ها در سطح بالایی قرار دارد.
نیروگاه‌های خورشیدی انشعابی و مشارکت سرمایه‌گذاران خرد
توسعه نیروگاه‌های خورشیدی انشعابی یکی از مسیرهایی است که امکان حضور مستقیم‌تر مردم و بخش خصوصی کوچک را در صنعت برق ایجاد می‌کند.
در این مدل، سرمایه‌گذاری الزاماً به پروژه‌های چندصد مگاواتی محدود نیست و واحدهای کوچک‌تر نیز می‌توانند به شبکه برق متصل شوند.
حسینی تأکید کرده است که برای گسترش این مدل، علاوه بر تسهیل فرآیندهای اداری، باید ابزارهای تأمین مالی متناسب با توان سرمایه‌گذاران خرد نیز طراحی شود.
تسهیلات کوچک، کاهش موانع ورود و ایجاد سازوکارهای روشن برای فروش برق می‌تواند جذابیت اقتصادی این نوع سرمایه‌گذاری را افزایش دهد.
نهادهای تجمیع‌کننده برق سبز چه نقشی دارند؟
یکی از نکات مهم مطرح‌شده از سوی مدیرکل دفتر برنامه، بودجه و تنظیم مقررات ساتبا، توسعه نهادهای تجمیع‌کننده برق سبز است.
این نهادها می‌توانند تولید تعداد زیادی نیروگاه کوچک را در قالب یک مجموعه بزرگ‌تر تجمیع کنند و امکان حضور مؤثرتر آنها را در بازار برق فراهم سازند.
در چنین سازوکاری، یک نیروگاه کوچک که به‌تنهایی ظرفیت محدودی برای فعالیت مستقیم در بازار دارد، می‌تواند از طریق نهاد تجمیع‌کننده بخشی از برق تولیدی خود را به مصرف‌کنندگان عرضه کند.
صنایع نیز از جمله مصرف‌کنندگانی هستند که می‌توانند در این مدل به‌عنوان خریدار برق سبز حضور داشته باشند.
فرصت تازه برای سرمایه‌گذاران کوچک
تجمیع ظرفیت تولید می‌تواند برای صاحبان نیروگاه‌های خورشیدی انشعابی نیز فرصت‌های اقتصادی تازه‌ای ایجاد کند.
به‌جای آنکه هر سرمایه‌گذار به‌صورت مستقل وارد فرآیندهای پیچیده بازار برق شود، نهاد تجمیع‌کننده می‌تواند تولید چندین واحد کوچک را مدیریت کرده و به‌صورت یکپارچه در بازار عرضه کند.
این مدل علاوه بر کاهش بخشی از پیچیدگی‌های اجرایی، می‌تواند قدرت چانه‌زنی و دسترسی سرمایه‌گذاران خرد به بازارهای بزرگ‌تر را نیز افزایش دهد.
موفقیت چنین سازوکاری البته به تدوین مقررات روشن، قراردادهای قابل پیش‌بینی و دسترسی مناسب سرمایه‌گذاران به اطلاعات بازار وابسته است.
ذخیره‌سازهای انرژی؛ مکمل نیروگاه‌های خورشیدی
حسینی توسعه سامانه‌های ذخیره‌ساز انرژی را نیز یکی از الزامات گسترش نیروگاه‌های مقیاس کوچک عنوان کرد.
تولید برق خورشیدی به ساعات تابش وابسته است و در ساعات شب یا دوره‌های کاهش تابش، تولید این نیروگاه‌ها افت می‌کند.
سامانه‌های ذخیره‌ساز می‌توانند بخشی از برق تولیدشده در ساعات مناسب را ذخیره کرده و در زمان دیگری در اختیار مصرف‌کننده یا شبکه قرار دهند.
افزایش استفاده از ذخیره‌سازها در کنار نیروگاه‌های خورشیدی می‌تواند انعطاف‌پذیری بیشتری در مدیریت تولید و مصرف ایجاد کند؛ هرچند هزینه سرمایه‌گذاری و مدل اقتصادی این سامانه‌ها نیز در تصمیم سرمایه‌گذاران تأثیرگذار است.
تسهیلات خرد برای ورود سرمایه‌های کوچک
مدیرکل دفتر برنامه، بودجه و تنظیم مقررات ساتبا، طراحی و ارائه تسهیلات خرد را یکی دیگر از ابزارهای موردنیاز برای گسترش سرمایه‌گذاری در حوزه تجدیدپذیرها دانست.
سرمایه اولیه موردنیاز برای احداث نیروگاه، یکی از موانع ورود بخشی از خانوارها و کسب‌وکارهای کوچک به بازار برق خورشیدی است.
دسترسی به تسهیلات متناسب می‌تواند بخشی از این مانع را کاهش دهد و امکان احداث تعداد بیشتری از نیروگاه‌های خورشیدی انشعابی را فراهم کند.
با این حال، نرخ تسهیلات، دوره بازپرداخت، قیمت فروش برق و هزینه تجهیزات از عوامل مهمی هستند که بازده اقتصادی نهایی این سرمایه‌گذاری‌ها را تعیین می‌کنند.
نقش بخش خصوصی در کاهش ناترازی برق
ساتبا توسعه مشارکت بخش خصوصی را یکی از محورهای افزایش ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر می‌داند.
ورود منابع مالی خارج از بودجه عمومی می‌تواند سرعت توسعه پروژه‌ها را افزایش دهد و امکان اجرای طرح‌های بیشتری را فراهم کند.
از سوی دیگر، توسعه نیروگاه‌های کوچک و پراکنده می‌تواند تولید برق را از تمرکز کامل در نیروگاه‌های بزرگ خارج کرده و ظرفیت تولید را در نقاط مختلف شبکه افزایش دهد.
با این حال، حل ناترازی برق تنها به توسعه خورشیدی محدود نیست و مجموعه‌ای از اقدامات در حوزه تولید، شبکه، مدیریت مصرف، بهره‌وری و ذخیره‌سازی برای مدیریت آن موردنیاز است.
تأمین برق پیک تابستان ۱۴۰۶
یکی از اهداف مطرح‌شده در برنامه توسعه تجدیدپذیرها، افزایش ظرفیت برق پاک تا اوج مصرف تابستان ۱۴۰۶ است.
طبق اعلام ساتبا، حدود ۶۰۷۳ مگاوات ظرفیت جدید برای این دوره پیش‌بینی شده و بیش از ۶ هزار مگاوات پروژه نیز در مرحله احداث قرار دارد.
تحقق این ظرفیت به سرعت پیشرفت پروژه‌ها، تأمین مالی، دسترسی به تجهیزات، اتصال به شبکه و طی شدن مراحل اجرایی وابسته خواهد بود.
بنابراین رقم ۶۰۷۳ مگاوات را باید ظرفیت پیش‌بینی‌شده برای طرح‌ها دانست و نه ظرفیتی که هم‌اکنون به بهره‌برداری رسیده است.
سرمایه‌های خرد در مسیر توسعه برق پاک
ثبت نزدیک به ۴۹ هزار نیروگاه خورشیدی انشعابی نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری کوچک و پراکنده به یکی از بخش‌های قابل توجه توسعه خورشیدی در کشور تبدیل شده است.
ساتبا در کنار توسعه پروژه‌های متوسط و بزرگ، بر افزایش حضور سرمایه‌گذاران خرد، ایجاد نهادهای تجمیع‌کننده برق سبز، توسعه ذخیره‌سازهای انرژی و ارائه تسهیلات متناسب تأکید دارد.
بر اساس اظهارات مهدی حسینی، تحقق اهداف توسعه تجدیدپذیرها تا پیک مصرف سال ۱۴۰۶ به ترکیبی از سیاست‌های حمایتی، تأمین مالی پایدار، سازوکارهای بازارمحور و تسریع اجرای پروژه‌ها نیاز دارد.
در صورت پیشرفت برنامه‌ها، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی انشعابی در کنار پروژه‌های بزرگ‌تر می‌تواند سهم برق پاک را در سبد تولید افزایش دهد و به تقویت ظرفیت تولید در دوره‌های اوج مصرف کمک کند.
