به گزارش کیان آنلاین، در تجارت بین‌المللی، ارزان‌ترین روش حمل بار همیشه اقتصادی‌ترین انتخاب نیست. گاهی چند روز تأخیر می‌تواند باعث توقف خط تولید، از دست رفتن فرصت فروش یا کاهش کیفیت یک محموله شود؛ اتفاقاتی که هزینه آن‌ها از اختلاف قیمت حمل هوایی و دریایی بیشتر است. به همین دلیل، بسیاری از شرکت‌ها برای ارسال کالاهای حساس به زمان، با وجود هزینه بالاتر، مسیر هوایی را انتخاب می‌کنند. این تصمیم نشان می‌دهد که در زنجیره تأمین، سرعت تحویل و اطمینان از رسیدن کالا نیز مانند قیمت حمل، اهمیت اقتصادی دارند.
چرا برای بعضی کالاها سرعت حمل از هزینه آن مهم‌تر است؟
انتخاب روش حمل‌ونقل به عواملی مانند نوع کالا، ارزش محموله، زمان تحویل، مقصد و هزینه‌های احتمالی تأخیر بستگی دارد. برای مثال، اگر یک قطعه صنعتی ضروری دیر به مقصد برسد، ممکن است فعالیت یک کارخانه متوقف شود. در چنین شرایطی، پرداخت هزینه بیشتر برای حمل هوایی می‌تواند از زیان بزرگ‌تری جلوگیری کند.
بر اساس اطلاعات انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (IATA)، حمل هوایی با وجود سهم کمتر از یک درصدی از حجم تجارت جهانی، بیش از ۳۳ درصد ارزش کالاهای مبادله‌شده در جهان را جابه‌جا می‌کند. این تفاوت نشان می‌دهد که هواپیماها نقش مهمی در انتقال کالاهای باارزش و محموله‌هایی دارند که سرعت تحویل آن‌ها اهمیت زیادی دارد. بنابراین، سهم حمل هوایی را نمی‌توان فقط با تعداد یا وزن کالاهای جابه‌جاشده سنجید؛ ارزش اقتصادی محموله‌ها نیز معیار مهمی است.
چه کالاهایی بیشتر با حمل هوایی ارسال می‌شوند؟
کالاهای الکترونیکی و قطعات حساس، تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی، برخی داروها، نمونه‌های تجاری، قطعات یدکی ضروری و محصولات تازه از جمله محموله‌هایی هستند که ممکن است به دلیل ارزش بالا، حساسیت یا محدودیت زمانی با هواپیما ارسال شوند. البته نوع بسته‌بندی، شرایط نگهداری و مقررات مقصد نیز در انتخاب روش حمل تأثیر دارند.
برای کالاهای فاسدشدنی یا حساس به زمان، طولانی‌شدن مسیر ممکن است کیفیت محصول را کاهش دهد یا فرصت عرضه آن به بازار را از بین ببرد. در مقابل، برای کالاهای حجیم، محموله‌های سنگین و محصولاتی که محدودیت زمانی ندارند، حمل دریایی یا زمینی می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد. در مورد داروها و تجهیزات حساس نیز صرفاً سریع‌بودن مسیر کافی نیست و باید شرایط دما، بسته‌بندی تخصصی و الزامات قانونی حمل بررسی شود.
آیا حمل هوایی همیشه انتخاب بهتری است؟
خیر. حمل هوایی معمولاً سرعت بیشتری دارد، اما هزینه آن می‌تواند برای کالاهای سنگین و حجیم قابل‌توجه باشد. در انتخاب روش حمل باید علاوه بر کرایه اصلی، هزینه بسته‌بندی، انبارداری، تشریفات گمرکی، بیمه و احتمال تأخیر را نیز در نظر گرفت. گاهی ترکیب چند روش حمل یا انتخاب مسیر زمینی و دریایی، هزینه نهایی را کاهش می‌دهد؛ بدون آنکه زمان تحویل به یک عامل بحرانی تبدیل شود.
برای مقایسه درست، بهتر است به جای تمرکز صرف بر کرایه حمل، هزینه رسیدن کالا به مقصد و پیامدهای تأخیر محاسبه شود. برای نمونه، ممکن است حمل دریایی هزینه کمتری داشته باشد، اما طولانی‌شدن مسیر به افزایش هزینه انبارداری یا از دست رفتن یک قرارداد تجاری منجر شود. در مقابل، اگر کالا از قبل در انبار موجود باشد و زمان تحویل انعطاف‌پذیر باشد، پرداخت هزینه بالاتر برای هواپیما لزوماً توجیه اقتصادی ندارد.
حمل دریایی همچنان ستون اصلی جابه‌جایی کالا در تجارت جهانی از نظر حجم است. بر اساس گزارش کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (آنکتاد)، بیش از ۸۰ درصد حجم تجارت جهانی از طریق دریا انجام می‌شود. بنابراین، برای محموله‌هایی که زمان بیشتری برای رسیدن به مقصد دارند، حمل دریایی همچنان گزینه‌ای مهم و کاربردی است. البته تغییر مسیر کشتی‌ها، ازدحام بنادر و اختلال در مسیرهای تجاری نیز می‌تواند بر زمان و هزینه نهایی اثر بگذارد.
در ارسال بار از ایران، چگونه روش مناسب را انتخاب کنیم؟
در ارسال بار از ایران به کشورهای دیگر، تصمیم‌گیری باید با توجه به مقصد، نوع محموله، وزن و ابعاد، زمان موردنیاز و مقررات گمرکی انجام شود. برای نمونه، در باربری از ایران به ترکیه، نوع کالا و مقصد نهایی می‌تواند بر انتخاب مسیر هوایی یا زمینی تأثیر بگذارد. نزدیکی جغرافیایی به‌تنهایی تعیین‌کننده نیست؛ شرایط مسیر، محدودیت‌های کالا و زمان مورد انتظار گیرنده نیز باید بررسی شوند.
برای محموله‌هایی که باید سریع‌تر به مقصد برسند، حمل بار هوایی می‌تواند گزینه مناسبی باشد. در ارسال بار مسافری نیز آشنایی با مراحل پذیرش، بسته‌بندی و مقررات فرودگاهی اهمیت دارد؛ به همین دلیل، بررسی شرایط فریت بار از فرودگاه امام خمینی پیش از تحویل محموله به شرکت حمل، از بروز برخی مشکلات جلوگیری می‌کند. توجه به مدارک موردنیاز و محدودیت‌های مربوط به نوع کالا نیز می‌تواند از تأخیرهای قابل پیشگیری بکاهد.
از سوی دیگر، برای محموله‌های بزرگ‌تر یا کالاهایی که محدودیت زمانی ندارند، بررسی گزینه‌هایی مانند حمل دریایی به کانادا می‌تواند به مدیریت بهتر هزینه‌ها کمک کند. در هر مسیر، دریافت اطلاعات دقیق درباره هزینه نهایی، مدارک موردنیاز، محدودیت‌های کالا و زمان تقریبی رسیدن محموله اهمیت دارد. بهتر است پیش از تصمیم‌گیری، چند گزینه بر اساس شرایط واقعی بار مقایسه شوند تا انتخاب نهایی فقط بر مبنای یک قیمت اولیه نباشد.
پیش از انتخاب روش حمل، این موارد را بررسی کنید
برای جلوگیری از هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده، بهتر است پیش از ارسال بار چند عامل اصلی را بررسی کنید:
- زمان تحویل: مشخص کنید تأخیر چندروزه چه تأثیری بر ارزش کالا یا فعالیت کسب‌وکار دارد.
- وزن و ابعاد: هزینه حمل فقط به وزن واقعی وابسته نیست و ابعاد محموله نیز می‌تواند در محاسبه کرایه مؤثر باشد.
- نوع کالا: کالاهای حساس، فاسدشدنی یا دارای محدودیت حمل به بررسی شرایط ویژه نیاز دارند.
- هزینه نهایی: کرایه حمل، بسته‌بندی، بیمه، انبارداری و هزینه‌های گمرکی را در کنار هم مقایسه کنید.
- مقررات مقصد: مدارک و الزامات ورود کالا را پیش از ارسال بررسی کنید تا محموله در مقصد با تأخیر غیرضروری روبه‌رو نشود.
هزینه بیشتر، در چه شرایطی به‌صرفه است؟
حمل هوایی زمانی توجیه اقتصادی بیشتری پیدا می‌کند که ارزش زمان تحویل از اختلاف هزینه دو روش حمل بیشتر باشد؛ برای مثال، در ارسال قطعه‌ای که نبود آن فعالیت یک مجموعه را متوقف می‌کند یا کالایی که فرصت فروش محدودی دارد. در مقابل، اگر کالا حجیم باشد و تأخیر تأثیر مهمی بر ارزش آن نگذارد، مسیر دریایی یا زمینی ممکن است انتخاب منطقی‌تری باشد.
برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط نیز انتخاب روش حمل مناسب می‌تواند بر رقابت‌پذیری اثر بگذارد. تحویل سریع‌تر ممکن است رضایت مشتری را افزایش دهد یا امکان پاسخ‌گویی به سفارش فوری را فراهم کند؛ اما این مزیت زمانی ارزشمند است که هزینه اضافه با درآمد یا کاهش زیان احتمالی تناسب داشته باشد. به همین دلیل، تصمیم‌گیری بهتر است بر پایه نیاز واقعی محموله و محاسبه هزینه کل انجام شود، نه صرفاً سرعت بیشتر یا قیمت پایین‌تر.
در نهایت، انتخاب روش مناسب حمل بار به مقایسه ساده کرایه‌ها محدود نمی‌شود. ارزش کالا، زمان تحویل، شرایط نگهداری و هزینه‌های جانبی باید هم‌زمان بررسی شوند. تصمیم‌گیری بر اساس این عوامل به شرکت‌ها و صاحبان کالا کمک می‌کند تا میان سرعت، هزینه و اطمینان از تحویل، تعادل مناسبی برقرار کنند.
