به گزارش کیان آنلاین؛ دلارزدایی و حذف ارزهای هژمونیک از معاملات تجاری، چند سالی است که به یکی از راهبردهای کلیدی کشورهای تحریم‌شده از جمله ایران و روسیه تبدیل شده است؛ سیاستی که اکنون با عبور از رویکرد صرفاً دوجانبه، ابعاد تازه‌ای به خود گرفته و درباره تبدیل «روبل» به یک ارز منطقه‌ای صحبت می شود.
با توجه به وسعت روابط تجاری مسکو با کشورهای حوزه اتحادیه اقتصادی اوراسیا و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (CIS)، روبل از پتانسیل بالایی برای ایفای نقش به‌عنوان ابزار تسویه چندجانبه برخوردار است. این ظرفیت تنها به مراودات تهران و مسکو محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند دامنه‌ای وسیع‌تر از قزاقستان، بلاروس و قرقیزستان را پوشش دهد و حتی با اتصال به بازار یوان در چین، چرخه‌های مالی تازه‌ای ایجاد کند.
با این حال، موفقیت واقعی این رویکرد در گرو فراتر رفتن از تغییر ساده ارز تسویه، توسعه بازار تبدیل مستقیم ریال و روبل، کاهش هزینه‌های مبادلات بانکی و تسهیل رفع تعهدات ارزی است تا فعالان اقتصادی بتوانند درآمدهای حاصل از صادرات را به آسانی در چرخه واردات کالا، تجهیزات و مواد اولیه به کار گیرند.
در ادامه مصاحبه تفصیلی با سید رضا رفیعی رییس کمیسیون انرژی و صنعت اتاق مشترک ایران و روسیه را درباره ضرورت ایجاد یک ارز منطقه ای را می خوانید.
* ایران و روسیه به عنوان دو کشور که تحت تحریم قرار دارند در روابط تجاری و اقتصادی تاکید دارند تا دلار را از معاملات تجاری حذف کنند در این موضوع دو کشور تا چه حد موفق بوده اند آیا این موضوع قابل تسری به کشورهای اوراسیا هم هست بطوریکه بتوان بر پایه روبل معاملات تجاری بین ایران و روسیه و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی را برقرار کرد و به عبارتی از معاملات تجاری دلارزدایی کرد؟
رفیعی: دلارزدایی زمانی موفق است که علاوه بر کاهش هزینه‌های تجارت، امکان استفاده از درآمدهای ارزی ایران در بازارهای روسیه، اوراسیا و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع را فراهم کند.
حرکت ایران و روسیه به سمت کاهش وابستگی به دلار، یکی از تحولات مثبت روابط اقتصادی دو کشور در سال‌های اخیر است. بااین‌حال، معتقدم باید از نگاه صرفاً دوجانبه به این موضوع عبور کنیم و ظرفیت استفاده منطقه‌ای از روبل را نیز مورد توجه قرار دهیم.
روبل برخلاف ریال، علاوه بر کشور صادرکننده، در بخشی از مبادلات تجاری کشورهای حوزه اوراسیا و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (CIS) نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. البته روبل به معنای متعارف اقتصادی، ارز جهان‌روا محسوب نمی‌شود، اما از ظرفیت قابل‌توجهی برای ایفای نقش یک ارز تجاری منطقه‌ای برخوردار است.
روسیه یکی از مهم‌ترین شرکای تجاری کشورهای آسیای مرکزی و اوراسیاست و همین موضوع باعث شده روبل در بخشی از روابط تجاری این کشورها نقش مؤثری داشته باشد. بنابراین نباید روبل را صرفاً ارزی برای تسویه تجارت ایران و روسیه در نظر بگیریم، بلکه می‌توان از ظرفیت آن برای توسعه تجارت ایران با مجموعه گسترده‌تری از کشورهای منطقه استفاده کرد.
روبل می‌تواند در تجارت چندجانبه ایران نقش‌آفرینی کند
یکی از موضوعات مهم برای فعالان اقتصادی ایرانی، امکان استفاده مجدد از درآمدهای صادراتی است. اگر صادرکننده ایرانی در مقابل صادرات به روسیه روبل دریافت کند، باید بتواند از این منابع برای خرید کالا، مواد اولیه، تجهیزات و خدمات از روسیه و سایر بازارهایی که روبل را می‌پذیرند استفاده کند.
این موضوع به‌ویژه در روابط تجاری با قزاقستان، بلاروس، قرقیزستان و برخی دیگر از کشورهای منطقه اهمیت دارد. البته استفاده از روبل در این کشورها به معنای پذیرش عمومی آن در تمام معاملات نیست و به توافق طرفین، مقررات ارزی و زیرساخت‌های بانکی بستگی دارد.
اگر بتوانیم روبل حاصل از صادرات به روسیه را در یک چرخه تجاری منطقه‌ای به کار بگیریم، عملاً از یک سازوکار تسویه دوجانبه به سمت یک شبکه مالی چندجانبه حرکت کرده‌ایم.
* روسیه و چین در سال‌های اخیر استفاده از ارزهای ملی را در مبادلات خود توسعه داده‌اند. این موضوع می‌تواند فرصت‌هایی برای طراحی سازوکارهای تسویه چندجانبه ایجاد کند؟
ظرفیت همکاری روبل و یوان در تجارت ایران، روسیه و چین
همانطور که اشاره کردید موضوع دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، امکان استفاده از ظرفیت بازار روبل و یوان در تجارت سه‌جانبه ایران، روسیه و چین است.
روسیه و چین در سال‌های گذشته استفاده از ارزهای ملی را در مبادلات خود توسعه داده‌اند. این مهم می‌تواند فرصت‌هایی برای طراحی سازوکارهای تسویه چندجانبه فراهم سازد.
به‌عنوان مثال، اگر صادرکننده ایرانی منابع روبلی در اختیار داشته باشد، در صورت فراهم‌بودن زیرساخت بانکی و امکان تبدیل با نرخ مناسب، می‌توان از این منابع برای تأمین کالا از چین نیز استفاده کرد. البته این موضوع به معنای پذیرش عمومی روبل در بازار چین نیست؛ بلکه به امکان تبدیل روبل به یوان و انجام تسویه از مسیرهای بانکی مجاز وابسته است.
این ظرفیت به‌ویژه برای تأمین ماشین‌آلات، تجهیزات صنعتی، مواد اولیه و حتی کالاهای اساسی می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد.
* دلارزدایی می تواند هزینه تجارت را کاهش دهد؟
عضو هیئت‌رئیسه اتاق مشترک ایران و روسیه: یکی از مهم‌ترین نکات در موضوع دلارزدایی این است که نباید صرفاً به تغییر ارز تسویه اکتفا کنیم. آنچه برای بخش خصوصی اهمیت دارد، کاهش هزینه انتقال پول، دسترسی به نرخ تبدیل مناسب و امکان استفاده مجدد از منابع ارزی است.
اگر تاجری کالای خود را به روسیه صادر کند و روبل دریافت کند، اما برای تبدیل یا استفاده از این منابع ناچار به پرداخت هزینه‌های سنگین شود، بخشی از مزیت دلارزدایی از بین خواهد رفت.
بنابراین توسعه بازار تبدیل مستقیم ریال و روبل، تسهیل رفع تعهدات ارزی و فراهم‌کردن امکان استفاده از درآمدهای صادراتی برای واردات باید در اولویت همکاری‌های بانکی دو کشور قرار گیرد.
*روابط بانکی ایران و روسیه در چه وضعیتی است؟
رفیعی: اتصال زیرساخت‌های پرداخت، همکاری شبکه‌های بانکی و توسعه استفاده از ارزهای ملی اقدامات مثبتی بوده‌اند، اما نیازهای تجارت فراتر از انتقال وجه و خدمات پرداخت خرد است.
روبل؛ کلید جدید دلارزدایی و توسعه تجارت منطقه‌ای ایران
دلارزدایی و حذف ارزهای هژمونیک از معاملات تجاری، چند سالی است که به یکی از راهبردهای کلیدی کشورهای تحریم‌شده از جمله ایران و روسیه تبدیل شده است؛ سیاستی که اکنون با عبور از رویکرد صرفاً دوجانبه، ابعاد تازه‌ای به خود گرفته و گمانه‌زنی‌ها درباره تبدیل «روبل» به یک ارز منطقه‌ای را تقویت کرده است.
با توجه به وسعت روابط تجاری مسکو با کشورهای حوزه اتحادیه اقتصادی اوراسیا و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (CIS)، روبل از پتانسیل بالایی برای ایفای نقش به‌عنوان ابزار تسویه چندجانبه برخوردار است. این ظرفیت تنها به مراودادت تهران و مسکو محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند دامنه‌ای وسیع‌تر از قزاقستان، بلاروس و قرقیزستان را پوشش دهد و حتی با اتصال به بازار یوان در چین، چرخه‌های مالی تازه‌ای ایجاد کند. با این حال، موفقیت واقعی این رویکرد در گروی فراتر رفتن از تغییر ساده ارز تسویه، توسعه بازار تبدیل مستقیم ریال و روبل، کاهش هزینه‌های مبادلات بانکی و تسهیل رفع تعهدات ارزی است تا فعالان اقتصادی بتوانند درآمدهای حاصل از صادرات را به آسانی در چرخه واردات کالا، تجهیزات و مواد اولیه به کار گیرند.
منبع: تسنیم
