قوانین مرتبط با دیه آشنا شوید

به گزارش کیان آنلاین، دیه مالی است که در ازای جرایم غیرعمد و برخی جرایم عمد که قصاص ندارد، به بزه دیده داده می شود. دیه دارای دو نوع است : دیه مقدر و ارش ( غیرمقدر ) که در ادامه به صورت کامل به تمامی نکات مربوط به دیه می پردازیم.

منصوره احمدی وکیل دیه از سایت دادیار 24، در گفت وگو با کیان آنلاین در خصوص یکی از پرتکرارترین سوالات دیه برابری دیه زن و مرد اینگونه بیان کردند که در حوادث رانندگی پرداختی شرکت بیمه برای زن و مرد فرقی نمی کند، ولی در قانون مجازات اسلامی دیه برابر نیست و اگه جرم رخ داده قتل باشد، دیه نصف مرد است.

تعریف دیه در قانون مجازات اسلامی

براساس ماده 448 قانون مجازات اسلامی، دیه مقدر مالی است که مبلغ آن براساس شرع مقدس تعیین می شود و برای جنایت غیرعمدی بر نفس، عضو یا منفعت یا جرایم عمدی مانند قتل که اولیای دم رضایت می دهند، مقرر شده است.

اما ارش چیست؟ براساس ماده 449 قانون مجازات اسلامی، ارش یا همان دیه غیرمقدر، در شرع مقدس مشخص نشده است و براساس نظر پزشک قانونی و قاضی میزان آن مشخص می شود. برای مثال پاره شدن تاندون سرشانه دیه ارش گفته می شود.

معرفی انواع دیه

اما دیه دارای انواع گوناگونی می باشد که براساس صحبت های وکیل پایه یک دادگستری عبارتند از از :

دیه قتل

دیه قتل برابر است با دیه کامل انسان که هر سال مبلغ آن براساس تورم افزایش پیدا می کند. اگر شخصی مرتکب قتل شود، باید به خانواده مقتول دیه بدهد و همانطور که در بالا گفتیم دیه مرد و زن متفاوت است.

دیه اعضای بدن

دیه اعضای بدن نیز دیه مقدر است که اگر شخصی در درگیری به شخص دیگر آسیب وارد کند که می تواند ضرب و جرح باشد یا تصادف رانندگی، چه عمدی باشد، چه غیر عمدی، شخص محکوم باید دیه پرداخت کند.

دیه منافع اعضا

دیه منافع اعضا، زمانی مطرح می شود که عضو فیزیکی سالم است و کارکرد خود را از دست داده. برای مثال هنگامی که تاندون دست شما پاره می شود شکل فیزیکی آن سالم است ولی از درون دچار آسیب شده اید.

حواس پنج گانه: از بین رفتن یا کاهش بینایی، شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه (مثلاً چشم فرد از نظر فیزیکی سالم است، اما دیگر نمی بیند).

گویایی و صوت: از دست دادن توانایی تکلم، تولید صدا یا به وجود آمدن لکنت زبان.

منافع حیاتی بدن: شامل از بین رفتن توانایی جویدن غذا، قدرت تولید مثل، و توانایی کنترل ادرار و مدفوع.

نکته: از بین رفتن کامل هر یک از منافع اصلی مانند بینایی هر دو چشم یا شنوایی هر دو گوش، دیه آن برابر با دیه کامل یک انسان است.

دیه جراحات

دیه جراحات مربوط به خراشیدگی و زخم های ایجاد شده می باشد که هر در قانون هر مورد دارای اسم جدا می باشد که مهمترین آنها عبارتند از :

• حارصه : خراشیدگی سطحی پوست بدون جاری شدن خون.

• دامیه : بریدگی که در گوشت نفوذ کرده و با خونریزی همراه باشد.

• متلاحمه : بریدگی عمیق در گوشت که به پرده ظریف روی استخوان نرسد.

• سمحاق : جراحتی که از گوشت عبور کرده و به پرده روی استخوان برسد.

• موضحه : زخمی که پرده روی استخوان را پاره کرده و استخوان را نمایان کند.

• هاشمه : جراحتی که علاوه بر شکافتن گوشت، باعث شکستگی استخوان شود.

• منقله : جراحتی که درمان آن نیازمند جابه جا کردن استخوان باشد.

• مأمومه : جراحت بسیار عمیقی که به کیسه (پرده) محافظ مغز برسد.

• جائفه : زخمی که به یکی از حفره های اصلی بدن (شکم، سینه یا پهلو) نفوذ کند.

تفاوت غرامت و دیه

دیه برای جنایات عمدی و غیرعمدی علیه افراد رخ می دهد می باشد ولی غرامت به معنای جبران خسارت می باشد.

بر اساس ماده ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری، شاکی حق دارد جبران تمامی ضرر و زیان های مادی، معنوی و منافع ممکن الحصول ناشی از فعل زیان بار را مطالبه کند. در غرامت، برخلاف دیه، مبلغ ثابت نیست و قاضی بر اساس ارزیابی کارشناس دادگستری و میزان واقعی زیان وارده، رأی صادر می کند

بذارید برایتان یک مثال بزنیم که موضوع کامل برایتان روشن شود. وقتی دو ماشین تصادف می کنند، شخصی که مقصر است، موظف است که خسارت شخص طرف مقابل را بدهد که یا شخص نقدی می دهد یا بیمه آن را پرداخت می کند که به این جبران خسارت وارده به ماشین شخص غرامت گفته می شود که می تواند وسیله خانه باشد یا یک گوشی موبایل.

در رای اصراری شماره ۶ مورخ ۱۳۷۵/۴/۵ هیأت عمومی دیوان عالی کشور آمده دیه تنها برای جبران صدمات بدنی پرداخت می شود. هزینه درمانی و بیمارستانی شخص آسیب دیده که توسط محکوم پرداخت می شود، غرامت گفته می شود و جدا از دیه است.

دیه اتباع خارجی

اتباع خارجی در داخل ایران اگر دچار حادثه شوند که می تواند در کار باشد یا تصادف، همانند شهروندان ایرانی می توانند دیه فون، نقص عضو یا جراحات را بگیرند و مبلغ دیه با یک شخص ایرانی فرقی ندارد.

تکلیف دیه اتباع غیرمجاز (فاقد مدرک اقامتی) چیست؟

جواب این سوال را نظریه مشورتی شماره 7/1404/337 مورخ 1404/07/05 داده است که براساس این نظریه مشورتی :

پرداخت دیه به زیان دیده، اولیای دم وی و یا قائم مقام آنان حکمی عام است و با مجاز بودن یا نبودن اقامت تبعه بیگانه مطالبه کننده دیه ملازمه ای ندارد و مجرمانه بودن رفتار اقامت غیر مجاز، نافی صلاحیت رسیدگی مراجع قضایی در رسیدگی و صدور حکم به پرداخت دیه این افراد نیست؛ اعم از این که مسئول پرداخت دیه، بیت المال و یا مرتکب جرم باشد؛ همچنانکه واحد اجرای احکام کیفری نیز باید پس از احراز هویت زیاندیده، ولی یا اولیای دم و یا قائم مقام آنان دستور پرداخت دیه را صادر کند.

ماده ۷۱۱ قانون مجازات اسلامی در مورد چه جرمی است؟

جائفه جراحتی است که با وارد کردن هر نوع وسیله و از هر جهت به درون بدن انسان اعم از شکم، سینه، پشت و پهلو ایجاد می شود و موجب یکسوم دیه کامل است. در صورتی که وسیله مزبور از یک طرف وارد و از طرف دیگر خارج گردد، دو جراحت جائفه محسوب می شود.