به گزارش کیان آنلاین، مدیرکل دفتر واردات گمرک ایران از جهش تخفیفات گمرکی اوراسیا از حدود ۶۰۰ میلیارد تومان در سال گذشته به نزدیک ۱۱ هزار میلیارد تومان در شش‌ماهه نخست امسال خبر داد و گفت افزایش واردات از کشورهای اوراسیا، بخشی از مسیر ورود کالاهای اساسی را از بنادر جنوبی به بنادر شمالی کشور منتقل کرده است.
محمدعلی بهپوری، مدیرکل دفتر واردات گمرک ایران، در حاشیه مجمع تجاری ایران و اوراسیا در اتاق بازرگانی ایران، با تشریح آثار اجرای موافقت‌نامه تجارت آزاد و اقدامات گمرک برای تسهیل تجارت، بر اهمیت قواعد مبدأ، تبادل داده‌های گمرکی و نقش بخش خصوصی در تغییر مسیر لجستیکی کشور تأکید کرد.
موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا؛ چارچوب تازه تجارت
بهپوری با اشاره به اجرای موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا اظهار کرد: پس از ابلاغ این موافقت‌نامه، آموزش‌های مختلفی برای کارکنان گمرک در سراسر کشور برگزار شد تا فرآیندهای اجرایی با مقررات جدید تطبیق پیدا کند. وی تأکید کرد این موافقت‌نامه از نظر گستردگی مقررات، مجموعه مفصلی از الزامات مرتبط با تجارت، تشریفات گمرکی، قواعد مبدأ و همکاری میان کشورهای عضو را در بر می‌گیرد.
به گفته مدیرکل دفتر واردات گمرک، بخش مهمی از آثار عملی این توافق در حوزه تشریفات گمرکی و نحوه استفاده تجار از مزایای تعرفه‌ای نمایان شده است.
قواعد مبدأ؛ قلب تخفیفات گمرکی اوراسیا
بهپوری قواعد مبدأ را یکی از مهم‌ترین ارکان موافقت‌نامه دانست و گفت استفاده از اطلاعات، داده‌ها و اسناد مورد توافق میان گمرکات کشورهای عضو، امکان بهره‌مندی فعالان تجاری از مزایای تعرفه‌ای را فراهم می‌کند.
در این سازوکار، برخورداری از تخفیفات گمرکی اوراسیا تنها به کشور فروشنده وابسته نیست و منشأ واقعی کالا، گواهی مبدأ و ردیف تعرفه نیز اهمیت دارد. به همین دلیل، صحت اسناد و انطباق اطلاعات اظهارشده با الزامات موافقت‌نامه نقش تعیین‌کننده‌ای در استفاده واردکنندگان از این تسهیلات دارد.
واردات کالاهای اساسی از جنوب به شمال منتقل شد
مدیرکل دفتر واردات گمرک ایران با اشاره به تغییر الگوی واردات در سال جاری گفت: با وجود کاهش واردات کل کشور نسبت به سال گذشته، واردات از حوزه اوراسیا افزایش یافته است.
به گفته وی، بخشی از کالاهای اساسی که پیش‌تر عمدتاً از بنادر جنوبی وارد می‌شدند، اکنون از مسیر بنادر شمالی وارد کشور می‌شوند. این تغییر مسیر می‌تواند اهمیت بنادر شمالی و کریدورهای متصل به روسیه و سایر کشورهای اتحادیه اقتصادی اوراسیا را در زنجیره تأمین کالاهای اساسی افزایش دهد.
تخفیفات گمرکی اوراسیا از ۶۰۰ میلیارد به ۱۱ هزار میلیارد تومان رسید
بهپوری با ارائه آماری از میزان استفاده تجار از مزایای موافقت‌نامه گفت: سال گذشته حدود ۶۰۰ میلیارد تومان تخفیف اوراسیایی به تجار اختصاص یافته بود، اما این رقم در شش‌ماهه نخست امسال به نزدیک ۱۱ هزار میلیارد تومان رسیده است. بر مبنای ارقام اعلام‌شده از سوی مدیرکل دفتر واردات، میزان تخفیفات گمرکی اوراسیا در این دوره بیش از ۱۸ برابر رقم سال گذشته شده است. وی این افزایش را حاصل استفاده واردکنندگان از گواهی مبدأ اوراسیا و کدهای تعرفه‌ای مشمول تخفیف و معافیت دانست.
بهپوری همچنین پیش‌بینی کرد تا پایان سال حدود ۱۰ تا ۱۵ هزار میلیارد تومان دیگر مزیت تعرفه‌ای برای کالاهای دارای منشأ اوراسیا مورد استفاده قرار گیرد؛ این رقم یک برآورد اعلام‌شده از سوی اوست و تحقق نهایی آن به حجم و ترکیب واردات بستگی خواهد داشت.
گواهی مبدأ؛ شرط استفاده از مزایای تعرفه‌ای
یکی از ابزارهای اصلی برای برخورداری از تخفیفات گمرکی اوراسیا، ارائه گواهی مبدأ معتبر و استفاده از ردیف تعرفه‌ای صحیح است.
گواهی مبدأ نشان می‌دهد کالا مطابق قواعد توافق‌شده، دارای منشأ یکی از کشورهای طرف موافقت‌نامه است و می‌تواند در صورت احراز سایر شرایط از مزایای تعرفه‌ای برخوردار شود.
به همین دلیل، واردکنندگان باید پیش از ورود کالا، وضعیت منشأ، HS Code، اسناد تجاری و شرایط تعرفه‌ای را به‌دقت بررسی کنند.
تغییر سامانه‌های گمرک برای شفافیت بیشتر
مدیرکل دفتر واردات گمرک ایران با اشاره به اقدامات انجام‌شده در سامانه‌های گمرکی گفت: تغییراتی در سیستم‌ها اعمال شده تا گواهی‌های مبدأ دارای آثار مالی به شکل شفاف، مستند و قابل حسابرسی ثبت شوند.
به گفته وی، تجار می‌توانند حتی پیش از رسیدن کالا به گمرک، گواهی مبدأ را در سامانه بارگذاری کنند و پس از ورود محموله، آن را به اظهارنامه مربوط متصل سازند.
این اقدام می‌تواند فرآیند بررسی اسناد را تسریع کرده و امکان استخراج گزارش‌های دقیق‌تر درباره میزان استفاده از تخفیف‌ها را فراهم کند.
تسهیل تشریفات گمرکی با مشارکت بخش خصوصی
بهپوری با اشاره به مفاد موافقت‌نامه تأکید کرد تسهیل تشریفات گمرکی تنها با تغییر فرآیندهای اداری محقق نمی‌شود و مشارکت بخش خصوصی نیز در این زمینه اهمیت دارد.
فعالان تجاری باید اسناد مبدأ، اطلاعات کالا و اظهارنامه‌ها را با دقت تنظیم کنند تا فرآیند استفاده از مزایای توافق با وقفه مواجه نشود.
از این منظر، اجرای موفق موافقت‌نامه به هماهنگی میان گمرک، واردکنندگان، صادرکنندگان و سایر دستگاه‌های درگیر در تجارت خارجی وابسته است.
نقش بخش خصوصی در انتقال مسیر واردات به شمال
مدیرکل دفتر واردات گمرک در ادامه از نقش بخش خصوصی در جابه‌جایی بخشی از مسیر واردات کالاهای اساسی از جنوب به شمال کشور تقدیر کرد.
به گفته وی، انتقال حجم بالایی از کالا در این مقیاس جغرافیایی فشار قابل‌توجهی بر زیرساخت‌های لجستیکی، حمل‌ونقل و فرآیندهای اداری وارد کرده است.
بهپوری به‌طور ویژه از فعالان انجمن غلات و واردکنندگان این حوزه نام برد و تأکید کرد جابه‌جایی میلیون‌ها تن کالا در چنین شرایطی نیازمند هماهنگی گسترده میان بخش خصوصی و دستگاه‌های اجرایی بوده است.
اهمیت بنادر شمالی در تجارت ایران و اوراسیا
افزایش واردات از کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا، نقش بنادر شمالی کشور را نیز پررنگ‌تر کرده است.
این بنادر می‌توانند در کنار مسیرهای ریلی و جاده‌ای شمال کشور، بخشی از شبکه حمل کالا میان ایران، روسیه، قزاقستان و دیگر بازارهای منطقه را تشکیل دهند.
در صورت تداوم رشد تجارت با اوراسیا، توسعه ظرفیت تخلیه و بارگیری، انبارداری، حمل‌ونقل ریلی و جاده‌ای و فرآیندهای گمرکی در شمال کشور اهمیت بیشتری خواهد یافت.
جهش تخفیفات گمرکی و تغییر نقشه واردات
آمار اعلام‌شده از سوی مدیرکل دفتر واردات گمرک نشان می‌دهد تخفیفات گمرکی اوراسیا از حدود ۶۰۰ میلیارد تومان در سال گذشته به نزدیک ۱۱ هزار میلیارد تومان در شش‌ماهه نخست امسال افزایش یافته است.
هم‌زمان، رشد واردات از کشورهای اوراسیا موجب شده بخشی از کالاهای اساسی از مسیر بنادر شمالی وارد کشور شوند؛ تغییری که می‌تواند ساختار لجستیکی تجارت خارجی ایران را تحت تأثیر قرار دهد.
استفاده گسترده‌تر از گواهی مبدأ، اصلاح سامانه‌های گمرکی، تسهیل تشریفات و مشارکت بخش خصوصی از مهم‌ترین عواملی هستند که به گفته مسئولان گمرک، زمینه افزایش استفاده از تخفیفات گمرکی اوراسیا را فراهم کرده‌اند.
