به گزارش کیان آنلاین ، بلیط چارتر لحظه آخری الزاما بلیطی نیست که دقیقا ۶، ۱۲ یا ۲۴ ساعت قبل از حرکت فروخته شود. این عنوان معمولا برای بلیطی به کار میرود که نزدیک زمان پرواز هنوز بخشی از ظرفیت آن فروش نرفته و فروشنده برای تکمیل صندلیها نرخ را کاهش میدهد. ممکن است این اتفاق یک روز قبل رخ دهد و ممکن است تا چند ساعت مانده به پرواز هیچ تخفیفی دیده نشود. عامل تعیینکننده، تعداد صندلی باقیمانده و میزان تقاضاست. به همین دلیل، انتظار برای لحظه آخر در یک مسیر کمتقاضا ممکن است نتیجه بدهد، اما در مسیر شلوغ حتی میتواند باعث از دست رفتن بلیط شود.
چرا قیمت در ساعتهای پایانی میریزد؟
برای فهم رفتار قیمت باید ابتدا مدل چارتر را شناخت. در این مدل، یک چارترکننده تمام یا بخشی از ظرفیت پرواز را برای فروش در اختیار میگیرد. اگر این ظرفیت فروخته شود، درآمد مورد انتظار محقق میشود؛ اما صندلیای که تا زمان حرکت خالی بماند، بعد از انجام پرواز دیگر قابل فروش نیست.
همین محدودیت زمانی، منطق قیمتگذاری را تغییر میدهد. فروشنده گاهی بین دو انتخاب قرار میگیرد: صندلی را با قیمت پایینتر بفروشد یا آن را خالی نگه دارد و کل درآمد همان صندلی را از دست بدهد.
فرض کنیم در یک مثال آموزشی، چارترکننده ۱۰۰ صندلی از یک پرواز را در اختیار دارد. اگر ۲۴ ساعت مانده به حرکت هنوز ۲۰ صندلی فروش نرفته باشد و تقاضای زیادی هم وجود نداشته باشد، کاهش نرخ میتواند راهی برای سرعت دادن به فروش باشد.
اگر قیمت اولیه در همین مثال فرضی ۸ میلیون تومان باشد و برای فروش ظرفیت باقیمانده به ۶ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان برسد، افت قیمت حدود ۱۵ درصد خواهد بود. این اعداد فقط برای توضیح سازوکار اقتصادی هستند و نرخ واقعی یک مسیر مشخص محسوب نمیشوند.
حالا همان مثال را با شرایط دیگری تصور کنید. اگر فقط ۲ صندلی باقی مانده باشد اما ۱۰ نفر همچنان متقاضی خرید باشند، فروشنده انگیزهای برای کاهش قیمت ندارد. حتی ممکن است گزینههای ارزانتر تمام شده باشند و فقط نرخهای بالاتر باقی بمانند.
بنابراین رابطه زمان و قیمت یک خط مستقیم نیست. قاعدهای وجود ندارد که بگوید هر بلیط در ۱۲ ساعت آخر حتما ارزانتر میشود.
ممکن است قیمت از ۴۸ ساعت قبل کاهش پیدا کند، صندلیهای ارزان سریع فروخته شوند و بعد در ۱۲ ساعت آخر فقط گزینههای گرانتر باقی بمانند. عکس این اتفاق هم ممکن است رخ دهد.
روز هفته نیز اهمیت دارد. یک پرواز تفریحی در وسط هفته ممکن است صندلی بیشتری برای فروش داشته باشد، اما همان مسیر در پنجشنبه عصر یا ابتدای تعطیلات چندروزه با تقاضای بسیار بیشتری روبهرو شود.
جهت سفر هم مهم است. در ابتدای تعطیلات، تقاضا معمولا در مسیر رفت متمرکز میشود. چند روز بعد ممکن است موج مسافر در جهت عکس شکل بگیرد. پس قیمت رفت و برگشت یک مسیر الزاما رفتار مشابهی ندارند.
مسیر، ساعت پرواز و تعداد گزینههای جایگزین نیز بر تصمیم فروشنده اثر دارند. اگر یک مقصد در یک روز ۱۰ پرواز داشته باشد، احتمال رقابت و باقی ماندن صندلی بیشتر از مسیری است که تنها یک یا دو پرواز در برنامه دارد.
در نتیجه، لحظه آخری بیش از اینکه یک ساعت مشخص باشد، یک وضعیت بازار است؛ زمان پرواز نزدیک شده، بخشی از صندلیها هنوز فروخته نشده و تقاضا برای پر کردن آنها کافی نیست.
وقتی هنوز ظرفیت خالی قابل توجهی وجود دارد، نزدیک شدن به زمان حرکت میتواند فشار بیشتری برای کاهش نرخ ایجاد کند. هنگام بررسی بلیط چارتر بهتر است فقط فاصله تا پرواز را نبینید و تاریخ، ساعت و شرایط همان مسیر را هم مقایسه کنید؛ چون ممکن است در پرواز برگشت تقاضا کاملا متفاوت باشد و همان الگوی کاهش قیمت تکرار نشود.
در چه مسیرهایی این اتفاق نمیافتد؟
مهمتر از پیدا کردن ساعت طلایی خرید، شناخت موقعیتهایی است که انتظار برای لحظه آخر احتمالا نتیجه خوبی ندارد.
اولین گروه، مسیرهای پرتردد در شروع یا پایان تعطیلات هستند. اگر بخش عمده صندلیها از قبل فروش رفته باشند، فروشنده برای پایین آوردن نرخ تحت فشار نیست. هرچه زمان حرکت نزدیکتر شود، ممکن است فقط گزینههای محدودتر و گرانتر باقی بمانند.
دومین مورد، مناسبتهای بزرگ است. اربعین ۱۴۰۵ نمونه روشنی از بازاری است که نمیتوان قواعد عادی چارتر را به آن تعمیم داد.
در بخشنامه اولیه عملیات اربعین ۱۴۰۵ برای بازه ۳۱ تیر تا ۱۶ مرداد، در مسیرهای نجف و بغداد سقفهای یکطرفه ۱۲ و ۱۴ میلیون تومانی برای گروههای مختلف مبادی تعیین شد و محدودیتهایی نیز برای قراردادهای چارتری اعمال شد. این ارقام نرخ ثابت و بدون تغییر تمام مسیرها در کل دوره نبودند و نرخ بعضی مسیرها در ادامه با تغییر شرایط عملیاتی بازنگری شد.
برای مثال، نرخ مسیر شیراز–نجف در ادامه این دوره تغییر کرد. به همین دلیل، اعداد بخشنامه اولیه را نباید به همه شهرها و تمام روزهای عملیات اربعین تعمیم داد.
سومین گروه، مسیرهایی با تعداد کم پرواز هستند. اگر در یک روز فقط یک یا دو گزینه وجود داشته باشد، احتمال پر شدن ظرفیت میتواند بیشتر از احتمال ایجاد تخفیف لحظه آخری باشد.
مسیرهای تفریحی در نخستین ساعات تعطیلات هم معمولا محل مناسبی برای این ریسک نیستند. اگر تعداد زیادی مسافر بخواهند پنجشنبه یا صبح اولین روز تعطیلات حرکت کنند، احتمال باقی ماندن تعداد زیادی صندلی تا ساعات آخر کاهش پیدا میکند.
در پایان تعطیلات نیز همین رفتار میتواند در جهت عکس رخ دهد. ممکن است رفت یک مسیر ظرفیت مناسب داشته باشد، اما بازگشت آن به دلیل تمرکز مسافران در یک روز مشخص سریعتر تکمیل شود. بنابراین اگر سفر الزام زمانی دارد، انتظار برای تخفیف لحظه آخری باید با احتمال تمام شدن کل ظرفیت مقایسه شود.
ریسکهای خرید لحظه آخری
۱. بلیط بهجای ارزان شدن تمام شود
مهمترین ریسک همین است. هیچ تضمینی وجود ندارد که نزدیک شدن به حرکت باعث کاهش نرخ شود. اگر تقاضا بیشتر از صندلی باقیمانده باشد، انتظار چند ساعت دیگر ممکن است به این معنی باشد که دیگر هیچ بلیط مناسبی در دسترس نیست.
برای سفر کاری، مراسم، رزرو هتل غیرقابلاسترداد یا برنامهای که حضور در مقصد در زمان مشخص ضروری است، این ریسک اهمیت بیشتری دارد.
۲. شرایط استرداد محدود باشد
بسیاری از گزینههای لحظه آخری ماهیت چارتری دارند و شرایط استرداد آنها باید قبل از پرداخت بررسی شود. اینکه یک بلیط ارزانتر شده، به معنی انعطاف بیشتر آن نیست. ممکن است استرداد محدود باشد یا میزان جریمه براساس چارترکننده و زمان درخواست تغییر کند. اگر احتمال تغییر برنامه وجود دارد، باید اختلاف قیمت را با زیان احتمالی کنسلی مقایسه کرد.
۳. فقط ساعتهای نامناسب باقی مانده باشند
ارزانترین گزینه الزاما مناسبترین گزینه نیست. ممکن است بلیتی با قیمت پایین پیدا شود، اما ساعت حرکت آن بسیار زود یا بسیار دیر باشد. گاهی صرفهجویی فرضی ۱ میلیون تومان در قیمت بلیط با هزینه تاکسی، یک شب اقامت اضافه یا تغییر سایر برنامههای سفر از بین میرود. بنابراین هزینه واقعی سفر را باید دید، فقط عدد بلیط را مد نظر قرار ندهید.
چه زمانی صبر کردن منطقیتر است؟
اگر تاریخ سفر شما ۱ تا ۲ روز انعطاف دارد، مقصد چند پرواز روزانه دارد و سفر همزمان با تعطیلات یا مناسبت بزرگ نیست، بررسی نرخها تا زمان نزدیکتر به حرکت میتواند منطقیتر باشد.
اما اگر تاریخ سفر قطعی است، صبر کردن برای یک تخفیف نامعلوم ریسک بیشتری دارد. هیچ قاعدهای وجود ندارد که بگوید مثلا دقیقا ۲۴ ساعت قبل بهترین زمان خرید است.
بهتر است رفتار چند پرواز مشابه را طی یکی دو روز دنبال کنید. اگر ظرفیت سریع کم میشود و گزینههای ارزان یکی پس از دیگری ناپدید میشوند، احتمال تخفیف بزرگ لحظه آخر کمتر است.
اگر برعکس، تعداد زیادی پرواز و ساعت مختلف همچنان موجود باشند، احتمال باقی ماندن ظرفیت تا زمان نزدیکتر به حرکت بیشتر میشود.
سوالات پرتکرار
۱. چند ساعت قبل از پرواز قیمت میریزد؟
ساعت ثابت و تضمینشدهای وجود ندارد.
کاهش قیمت ممکن است یک یا دو روز قبل شروع شود یا فقط چند ساعت مانده به حرکت اتفاق بیفتد. شرط اصلی، باقی ماندن صندلی فروشنرفته در کنار تقاضای پایینتر است.
۲. خرید لحظه آخری برای مسیر پرتقاضا منطقی است؟
اگر تاریخ سفر قطعی است، معمولا ریسک بالاتری دارد.
در مسیرهای پرتقاضا ممکن است بهجای کاهش قیمت، ظرفیت تکمیل شود. تعطیلات، مناسبتها و روزهایی که مسافران زیادی در یک جهت حرکت میکنند، ریسک بیشتری دارند.
۳. بلیط لحظه آخری قابل استرداد است؟
باید شرایط همان بلیط را بررسی کرد.
بسیاری از بلیطهای لحظه آخری چارتری هستند و ممکن است محدودیت استرداد یا جریمه بیشتری داشته باشند. قانون یکسانی را نمیتوان به همه گزینهها تعمیم داد.
۴. در ایام پیک هم ارزان میشود؟
ممکن است، اما نباید روی آن حساب کرد.
وقتی تقاضا بالاست، فروشنده انگیزه کمتری برای کاهش نرخ دارد. در برخی دورهها مانند عملیات اربعین ۱۴۰۵ نیز مقررات ویژه فروش میتواند اساسا شرایط عادی بازار چارتر را تغییر دهد.
