به گزارش پایگاه خبری کیان آنلاین به قلم هانیه سادات احمدی، بازار طلا و ارز در روزهای اخیر با وضعیتی متفاوت از معادلات معمول اقتصادی روبهرو شده است؛ در شرایطی که قیمت جهانی طلا تحت تأثیر تقویت دلار آمریکا و افزایش انتظارات برای بالا رفتن نرخ بهره در ایالات متحده تحت فشار قرار گرفته، بازار داخلی ایران همچنان از افزایش نرخ ارز تأثیر میپذیرد.
این وضعیت باعث شده است افت قیمت اونس جهانی الزاماً به کاهش متناسب قیمت طلا در بازار ایران منجر نشود.
بررسی تحولات روز سهشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ نشان میدهد هر دلار آمریکا در بازار آزاد ایران در محدوده ۲۶۸ تا ۲۶۹ هزار تومان قرار گرفته است. در همین حال، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۲۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و اونس جهانی طلا در محدوده ۳ هزار و ۸۷۰ دلار معامله شده است. این ارقام نشان میدهد متغیرهای داخلی و خارجی بازار طلا الزاماً در یک جهت حرکت نمیکنند.
دلار قدرتمند؛ فشار بر طلای جهانی
در بازارهای بینالمللی، یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر قیمت طلا، ارزش دلار آمریکاست. از آنجا که طلا در بازار جهانی با دلار قیمتگذاری میشود، تقویت ارزش این ارز معمولاً خرید طلا را برای دارندگان سایر ارزها گرانتر میکند و میتواند تقاضای جهانی برای فلز زرد را کاهش دهد.
بر اساس گزارش رویترز در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶، قیمت طلا پس از رسیدن به پایینترین سطح بیش از یک سال اخیر، با افزایش محدود مواجه شد، اما همچنان تحت فشار دلار قدرتمند آمریکا و انتظارات مربوط به افزایش نرخ بهره فدرال رزرو قرار داشت. همچنین بازارها احتمال افزایش ۲۵ واحد پایهای نرخ بهره در ماه دسامبر را حدود ۹۵.۷ درصد برآورد کرده بودند.
افزایش نرخ بهره معمولاً هزینه فرصت نگهداری طلا را بالا میبرد؛ زیرا طلا برخلاف اوراق بدهی و سپردههای بهرهدار، درآمد دورهای ایجاد نمیکند. در نتیجه، بخشی از سرمایهگذاران ممکن است داراییهای دارای بازده را به طلا ترجیح دهند.
چرا طلا در ایران ارزان نمیشود؟
در ایران، قیمت طلا تنها تابعی از نرخ جهانی اونس نیست. نرخ دلار در بازار آزاد، انتظارات تورمی، شرایط اقتصادی، میزان تقاضای داخلی و حباب معاملاتی نیز در تعیین قیمت نهایی نقش دارند.
به زبان ساده، قیمت طلای داخلی حاصل ترکیب دو متغیر اصلی است: قیمت جهانی طلا و نرخ تبدیل دلار به ریال. بنابراین اگر قیمت اونس جهانی کاهش پیدا کند، اما نرخ دلار در داخل افزایش یابد، اثر این دو تغییر میتواند یکدیگر را خنثی کند.
برای مثال، اگر اونس جهانی طلا ۳ درصد کاهش یابد، اما نرخ دلار در بازار داخلی ۵ درصد رشد کند، ارزش ریالی طلای خام همچنان میتواند افزایش پیدا کند. البته میزان تغییر واقعی به ترکیب دقیق این دو متغیر بستگی دارد.
همین مسئله موجب شده است بازار طلای ایران تا حدی از روند نزولی بازارهای جهانی فاصله بگیرد و رفتار مستقلی از خود نشان دهد.
سه عامل تعیینکننده آینده بازار
نخستین عامل، مسیر حرکت دلار در بازار داخلی است. هرگونه افزایش انتظارات تورمی، تشدید نااطمینانیهای اقتصادی یا تغییر شرایط عرضه و تقاضای ارز میتواند فشار افزایشی بر قیمت طلا ایجاد کند.
دومین عامل، سیاست پولی آمریکاست. چنانچه فدرال رزرو به افزایش نرخ بهره ادامه دهد و دلار تقویت شود، احتمال تداوم فشار بر قیمت جهانی طلا وجود خواهد داشت. در مقابل، تغییر انتظارات نرخ بهره میتواند زمینه بازگشت تقاضا به بازار جهانی طلا را فراهم کند.
عامل سوم، وضعیت تقاضای داخلی و حباب بازار است. در دورههایی که انتظارات تورمی افزایش مییابد، بخشی از خانوارها و سرمایهگذاران برای حفظ ارزش داراییهای خود به خرید طلا و سکه روی میآورند. این تقاضا میتواند فاصله قیمت معاملاتی با ارزش ذاتی را افزایش دهد.
بازار طلا در دو مسیر متفاوت
آنچه امروز در بازار طلا مشاهده میشود، تقابل دو نیروی اقتصادی است؛ از یک طرف، افت یا ضعف قیمت جهانی طلا تحت تأثیر سیاستهای پولی آمریکا و قدرت دلار و از طرف دیگر، فشار افزایشی نرخ ارز و انتظارات تورمی در اقتصاد ایران.
در چنین شرایطی، کاهش قیمت جهانی بهتنهایی نمیتواند نشانهای قطعی از ارزان شدن طلا در بازار داخلی باشد. تا زمانی که نرخ ارز در ایران با نوسانات افزایشی همراه باشد، احتمال خنثی شدن اثر افت اونس جهانی وجود دارد.
در نهایت، مسیر آینده بازار طلا در ایران بیش از هر زمان دیگری به همزمانی تحولات بازار ارز داخلی و سیاستهای پولی اقتصاد جهانی وابسته است؛ معادلهای که نشان میدهد برای پیشبینی قیمت طلا، نگاه کردن به نمودار اونس جهانی کافی نیست و باید نبض دلار داخلی را نیز دنبال کرد.