به گزارش پایگاه خبری کیان آنلاین به قلم هانیه سادات احمدی، افزایش هزینه‌های دارو، خدمات پزشکی، آزمایش‌های تشخیصی و بستری در بیمارستان‌ها، سلامت را به یکی از دغدغه‌های جدی خانوارهای ایرانی تبدیل کرده است.
در شرایطی که تورم، قدرت خرید مردم را کاهش داده و بخش قابل‌توجهی از درآمد خانوار صرف هزینه‌های ضروری زندگی می‌شود، پرداخت مخارج درمانی می‌تواند فشار مضاعفی بر بودجه خانواده‌ها وارد کند. در چنین وضعیتی، بیمه‌های درمانی باید نقش مهمی در محافظت از مردم در برابر هزینه‌های سنگین سلامت ایفا کنند؛ اما پرسش اصلی این است که آیا پوشش بیمه‌ای موجود با نیازهای واقعی جامعه تناسب دارد؟
سهم پرداخت از جیب؛ مسئله‌ای فراتر از دفترچه بیمه
داشتن بیمه درمانی لزوماً به معنای برخورداری از حمایت کافی نیست. بسیاری از بیمه‌شدگان هنگام مراجعه به مراکز درمانی، تهیه دارو یا انجام آزمایش‌های تخصصی، همچنان با پرداخت‌های قابل‌توجهی مواجه می‌شوند. تفاوت میان پوشش اسمی بیمه و میزان حمایت واقعی آن، یکی از مهم‌ترین چالش‌های نظام سلامت است.
هزینه‌های فرانشیز، خدمات خارج از تعهد بیمه، تفاوت تعرفه مراکز درمانی و محدودیت پوشش برخی داروها، می‌تواند سهم پرداخت مستقیم خانوارها را افزایش دهد. در مواردی نیز بیمار برای دسترسی سریع‌تر به خدمات یا استفاده از دارو و تجهیزات موردنیاز، ناچار می‌شود هزینه‌هایی فراتر از توان مالی خود بپردازد.
این مسئله برای خانوارهای کم‌درآمد، سالمندان، بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن و افرادی که به درمان‌های طولانی‌مدت نیاز دارند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا هزینه درمان برای این گروه‌ها یک مخارج مقطعی نیست، بلکه بخشی دائمی از هزینه‌های زندگی محسوب می‌شود.
دارو؛ حلقه حساس زنجیره هزینه‌های سلامت
دارو یکی از مهم‌ترین بخش‌های هزینه‌های درمانی خانوار است. تغییر قیمت دارو، مشکلات احتمالی تأمین برخی اقلام، وابستگی به مواد اولیه وارداتی و تفاوت میزان پوشش بیمه‌ای داروهای مختلف، می‌تواند هزینه نهایی درمان را برای بیمار افزایش دهد.
در این میان، بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن بیش از دیگران در معرض فشار مالی قرار دارند. تهیه مستمر دارو برای بیماری‌هایی مانند دیابت، بیماری‌های قلبی و برخی بیماری‌های خاص، هزینه‌ای تکرارشونده ایجاد می‌کند که حتی افزایش‌های محدود قیمت نیز در بلندمدت بر بودجه خانواده اثر می‌گذارد.
پیامد نگران‌کننده این شرایط، احتمال به‌تعویق‌انداختن درمان، کاهش مصرف دارو یا جایگزین‌کردن خودسرانه داروهاست. چنین تصمیم‌هایی ممکن است در کوتاه‌مدت هزینه‌های خانواده را کاهش دهد، اما در ادامه به تشدید بیماری و افزایش مخارج درمانی منجر شود. بنابراین، حمایت بیمه‌ای از دارو تنها یک موضوع اقتصادی نیست، بلکه مستقیماً با اثربخشی درمان و کیفیت زندگی مردم ارتباط دارد.
چرا بیمه‌ها با محدودیت روبه‌رو هستند؟
توان مالی بیمه‌های درمانی به عواملی مانند میزان منابع پایدار، تعداد بیمه‌شدگان، هزینه خدمات پزشکی، نرخ تعرفه‌ها و نحوه مدیریت منابع وابسته است. هنگامی که هزینه‌های سلامت سریع‌تر از منابع درآمدی صندوق‌های بیمه افزایش پیدا می‌کند، فاصله میان تعهدات بیمه‌ای و توان پرداخت آن‌ها بیشتر می‌شود.
از سوی دیگر، تأخیر در پرداخت مطالبات مراکز درمانی و داروخانه‌ها می‌تواند زنجیره ارائه خدمات را با مشکل مواجه کند. در چنین شرایطی، فشار مالی ممکن است به شکل‌های مختلف به بیماران منتقل شود؛ از محدودشدن دسترسی به برخی خدمات تا دشوارترشدن تأمین دارو.
البته افزایش منابع مالی به‌تنهایی کافی نیست. اصلاح شیوه خرید خدمات، کنترل هزینه‌های غیرضروری، جلوگیری از تجویزهای نامتناسب و توسعه نظام ارجاع نیز می‌تواند به استفاده مؤثرتر از منابع محدود کمک کند.
چه اقداماتی می‌تواند فشار درمان را کاهش دهد؟
تقویت پوشش بیمه‌ای داروهای ضروری، بازنگری منظم در فهرست داروهای تحت پوشش، حمایت هدفمند از بیماران کم‌درآمد و مبتلایان به بیماری‌های پرهزینه و پرداخت به‌موقع مطالبات داروخانه‌ها و مراکز درمانی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند حمایت واقعی از بیمه‌شدگان را افزایش دهد.
همچنین شفافیت درباره تعهدات بیمه‌ها، سهم پرداخت بیمار و هزینه خدمات تحت پوشش اهمیت دارد. مردم باید بدانند بیمه دقیقاً چه هزینه‌هایی را تقبل می‌کند و در صورت مواجهه با هزینه‌های سنگین، از چه حمایت‌هایی برخوردار خواهند شد.
در کنار این اقدامات، سیاست‌های دارویی باید به‌گونه‌ای تنظیم شوند که دسترسی مستمر به داروهای ضروری حفظ شود و نوسانات اقتصادی کمترین تأثیر را بر درمان بیماران آسیب‌پذیر داشته باشد.
سلامت؛ هزینه اضافی یا سرمایه‌گذاری اجتماعی؟
پاسخ به این پرسش که آیا بیمه‌ها از پس هزینه‌های سلامت مردم برمی‌آیند، به میزان حمایت واقعی آن‌ها بستگی دارد، نه صرفاً تعداد افراد تحت پوشش. بیمه زمانی کارآمد است که بیمار برای تأمین دارو یا دریافت خدمات ضروری، ناچار به چشم‌پوشی از درمان نشود و هزینه بیماری، امنیت اقتصادی خانواده را تهدید نکند.
در نهایت، کاهش فشار درمانی بر مردم نیازمند همکاری دولت، سازمان‌های بیمه‌گر، نظام پزشکی، داروخانه‌ها و سیاست‌گذاران حوزه دارو است. تأمین منابع پایدار، مدیریت علمی هزینه‌ها و گسترش پوشش خدمات ضروری می‌تواند فاصله میان بیمه‌بودن و برخورداری واقعی از حمایت درمانی را کاهش دهد. سلامت مردم نباید به توانایی مالی آن‌ها وابسته باشد؛ زیرا هرچه دسترسی به درمان عادلانه‌تر و پایدارتر باشد، هزینه‌های اجتماعی و اقتصادی بیماری نیز در بلندمدت کمتر خواهد شد.
